Xoana Almar é unha muralista, ilustradora e pintora galega nada en Santiago de Compostela en 1983. A súa obra destaca dentro do panorama da arte urbano contemporáneo en Galicia por combinar muralismo, compromiso social e unha forte presenza de figuras femininas vinculadas ao traballo, a memoria colectiva e a identidade galega.
Xoana forma parte da nova xeración de muralistas galegos que contribuíron a transformar a arte urbana nunha ferramenta de recuperación social e cultural. Os seus murais non só embelecen espazos públicos, senón que recuperan historias invisibilizadas e reivindican o papel das mulleres na sociedade galega.
(Foto: La Voz de Galicia, 8 de sept de 2020)
A representación da muller é un dos eixos centrais na obra de Xoana Almar. Os seus murais e ilustracións mostran, de forma recorrente, figuras femininas vinculadas ao traballo, a memoria colectiva, os coidados e a identidade popular galega. Máis que retratos individuais, as súas mulleres funcionan como símbolos de resistencia, comunidade e dignidade.
En moitas das súas obras aparecen mulleres traballadoras do ámbito rural e mariñeiro: lavandeiras, campesiñas, mariscadoras ou mulleres cargando cestas e ferramentas. A artista converte estes oficios tradicionalmente invisibilizados en protagonistas do espazo público. Un dos mellores exemplos é o mural “Terra e Mar”, onde representa a dúas mulleres unindo as súas mans: unha ligada ao mar mediante unha rede de pesca e outra á terra a través dunha fouce. A obra funciona como homenaxe a “as mulleres traballadoras” e a “a forza da unión e da conciencia de clase”.
(Foto, A.L. Crego)
Tamén en “Lavandeiras do Sarela” recupera a memoria das lavandeiras do barrio compostelán de Galeras, un oficio feminizado e duro que durante décadas sostivo economicamente a moitas familias. A obra non presenta a estas mulleres desde a nostalxia triste, senón desde a forza, a cor e a dignidade cotiá. Outro trazo importante é que os seus personaxes femininos adoitan aparecer colaborando entre si. A colectividade e o apoio mutuo son temas constantes no seu traballo.
(Foto: Xoana Almar, "Lavandeiras do Sarela")
En proxectos sobre igualdade de xénero, como os murais de Cuntis ou Lugo, as mulleres aparecen como creadoras, coidadoras e construtoras de comunidade.
Dende o punto de vista estético, Xoana representa figuras femininas de formas simples e moi expresivas, influenciadas pola ilustración galega do século XX e o muralismo contemporáneo.
As súas mulleres teñen unha presenza monumental e simbólica: ocupan o centro do muro e transforman espazos cotiáns en lugares de memoria e reivindicación.
En conxunto, a muller na obra de Xoana Almar non aparece como elemento decorativo, senón como suxeito histórico e social.
