Marcapáxinas en Feminino

             Proxecto do noso alumnado de Proxecto Competencial de 2º da ESO.

8 de Marzo

 A orixe do DÍA DA MULLER

(Conceptos Básicos, ¿Qué es el 8M? | EL ORIGEN DEL DÍA DE LA MUJER)

-Actividades para traballar na clase o día 8 de Marzo:

Recursos para trabajar el Día de la Mujer en el aula

ACT IVIDADES PARA T RABAJAR EL 8 DE MARZOEN EL AULA

Organización de Mujeres. Unidades Didácticas 8 de Marzo

Día da Muller e da Nena nas Ciencias

O Efecto Matilda

 (Juan Francisco Hernández, Efecto Matilda, 2022)

    O efecto Matilda é un fenómeno histórico no cal as contribucións das mulleres na ciencia foron subestimadas, ignoradas ou atribuídas aos seus colegas masculinos. Este termo foi acuñado en 1993 pola historiadora Margaret W. Rossiter en honra a Matilda Joslyn Gage, unha activista do século XIX que sinalou a discriminación de xénero en diversas áreas, incluíndo a ciencia.

    Antigamente, este efecto era moi común, e moitas científicas non recibían o recoñecemento que merecían polos seus descubrimentos e avances. Exemplos notables inclúen a Rosalind Franklin, cuxa contribución crucial ao descubrimento da estrutura do ADN foi minimizada en favor dos seus colegas Watson e Crick, e Lise Meitner, cuxa labor na fisión nuclear foi eclipsada por Otto Hahn, quen recibiu o Premio Nobel. 

    Aínda que actualmente avanzouse significativamente na visibilidade e o recoñecemento das mulleres na ciencia, o efecto Matilda aínda pode manifestarse, aínda que de maneira máis sutil. Por iso, é fundamental coñecer este fenómeno histórico para continuar promovendo a igualdade de xénero en todas as áreas do coñecemento e evitar situacións inxustas onde o traballo das mulleres non sexa debidamente recoñecido.

Entender o efecto Matilda non só axúdanos a corrixir inxustizas do pasado, senón que tamén nos proporciona ferramentas para identificar e combater a discriminación de xénero na actualidade, asegurando que todos os investigadores, independentemente do seu xénero, reciban o crédito que merecen polas súas contribucións científicas.

      (Indira Álvarez, Lionización y efecto Matilda. Cuando el silencio tiene a las mujeres como protagonistas)

"ANA no". Unha novela de Agustín Gómez Arcos

 

Ana Paucha, que se chamaba a sí mesma Ana no, era uha muller de sol, de dicha, prendada do seu marido, pescador, e dos seus tres fillos.

O marido e os dous fillos maiores morreron na guerra civil, o pequeno está preso. Ana no, con setenta e cinco anos, pecha a porta da súa casa nun pequeno pobo almeriense e decide ir andando ata o cárcere onde está o seu fillo para abrazalo e darlle o pan de aceite que amasou coas súas propias mans. 

Inquietante viaxe cara o norte de España, viaxe de amor e de morte, de iniciación e de coñecemento. É unha novela que aborda a fortaleza feminina ante o sufrimento. 

A novela presenta a un dos personaxes femininos máis fermosos da literatura contemporáneea, así como unha admirable alegoría da condición humana. 

ILUSTRÍSIMAS

Ilustrísimas é unha iniciativa da profesora de Lengua y Literatura Castellana do IES Chan do Monte Cristina Corral. Esta orixinal proposta consiste en adicar cada mes a unha pequena exposición sobre mulleres ilustradoras galegas. 

Este mes a elexida é  Sarai Lorenzo. 

Sarai Lorenzo naceu en Cangas ( Pontevedra) e sempre mostrou paixón polos libros e o cine. Graduada en Belas Artes cun Mestrado en Ilustración e Animación Audiovisual axudaron a conformar a súa traxectoria como ilustradora

Ten ilustradas gran variedade de cubertas e actualmente dedica o seu traballo a experimentar no mundo dos fanzines, do gravado e da cerámica e continúa construíndo o camiño para especializarse en deseño de escenarios para cine de animación e videoxogos.

"Erea e as agullas máxicas" é o seu primeiro cómic, co que dá un salto máis alá cara ao mundo de contar historias co que sempre soñara de nena.

Manicura contra a Homofobia

     

      Coa campaña de sensibilización "Manicura contra a homofobia", a Coordinación de Igualdade do KIES Chan do Monte propoxo a toda a comunidade educativa condenar os insultos homófogos que aínda se producen e apoiar a quen reivindica unha masculinidade libre de estereoptipos pintado as unllas nun improvisado Nail Bar. A iniciativa está inspirada co acontecido ao futbolista @boriglesias9.

     Con esta campaña reafirmamos o noso compromiso co respeto, a igualdade ea diversidade.

    Agradecemento ao alumnado que estivo pintando as unllas nos recreos!!!

    E tí, xa pintaches as unllas?💅

Mulleres que viven xuntas

 

   Recomendación de lectura...

     En 1955, despois da morte de seu pai, Isabel, que aínda non fixo os dez anos, vese na obriga de marchar para Londres, onde será acollida polos tíos. Cando en 1968 regresa á súa aldea, preto de Compostela, coñece a Chus, unha mestra que coidou da súa nai mentres ela non estaba e con quen vai iniciar unha relación de amor que durará toda a vida. O medo ao que dirán e a manifestar a súa situación sentimental durante a represión franquista, provoca que manteñan un segredo que lles afectará profundamente.

   Cun estilo sobrio e cunha magnífica construción das personaxes, que van medrando a través da intercalación de distintos tempos e voces narrativas, «Mulleres que viven xuntas» interpela as lectoras e lectores para reflexionar sobre as dificultades e repercusións que a orientación sexual pode supoñer para algunhas persoas. Unha obra conmovedora tecida cos fíos de cores do amor e da paixón, mais tamén con moitas puntadas escuras de frustración.

Comerás Flores

 

"Comerás Flores" é unha novela que indaga nos espellismos das relacións desiguais e na amizade como refuxio.

    meses despois da morte do seu pai e recentemente graduada, Mariña coñece a Jaime, un home vinte anos maior que ela que irrompe na súa vida colmándoa de atencións e plans. En pouco tempo, o seu día a día dá un cambio brusco: deixa de saír coa súa amiga de festa e instalase no cómodo apartamento de jaime. Cegada pola sofisticada vida adulta e o seu encanto, mariña vese mergullada por completo no seu mundo, comenzando a esquecer o que a definía. 

    " Unha novela que nace deses conversacións entre mulleres onde se debullan, coa crudeza de quen viviu o mesmo con distinto nome, as feridas comúns. É unha historia dun patrón tóxico tan normalizado que doe recoñecelo, pero contada cunha prosa tan lírica e precisa que se converte nun acto de catarse e, finalmente, de liberación. O excepcional da narrativa da autora non é só a identificación que provoca, poucas serán as mulleres que non recoñecen algún aspecto desta desigual relación pasadas ou presentes, senón a mestría coa que envolve esta historia de sumisión e espertar" 8 O Diario Montañés)

OCEÁNICAS

Oceánicas é un proxecto promovido polo Instituto Español de Oceanografía que ten como obxetivo divulgar o traballo de científicas adicadas ao estudo dos océanos, tanto actuais como do pasado, dara a coñecer a súa vida e a súa obra, tratando así de xerar vocacións científicas en neas e nenos, fomentar a súa creatividade e o trato igualitario fronte ás desigualdades de xénero dende idades temperás.

Oceánicas pon en valor o legado das mulleres pioneiras da oceanografía. Mujeres como Jeanne Baret, botánica francesa que foi a primeira en circunnavegar o mundo no século XVIII disfrazada de home; Marie Tharp, xeóloga mariña que, a pesar de ter prohibido embarcar, elaborou o primeiro mapa dos fondos oceánicos atlánticos; Ángeles Alvariño, oceanógrafa galega do IEO que se converteu na primeira muller en embarcar nun buque inglés e que descubriu 22 especies mariñas; ou Sylvia Earle, primeira muller en liderar a NOAA e exploradora de National Geographic.

Ademais, Oceánicas é unha plataforma para que mulleres que traballan actualmente en Ciencias do Mar, tanto investigadoras como técnicas, estudantes, empresarias etc., divulguen o seu traballo e axuden aos mozos para descubrir a súa paixón pola ciencia e a natureza. Por último, a través de diferentes concursos, Oceánicas trata de espertar a curiosidade e o interese a nivel persoal dos mozos, fomentar a súa creatividade e promover a comprensión de conceptos e fenómenos científicos. Todo iso buscando un contacto directo entre nenos e investigadoras.

Día da Muller e a nena na Ciencia. Proposta Didáctica

     O Día Internacional da Muller e a Nena na Ciencia, que se celebra cada ano o 11 de febreiro, foi aprobado pola Asemblea Xeral das Nacións Unidas co fin de lograr o acceso e a participación plena e equitativa na ciencia para as mulleres e as nenas, e ademais para lograr a igualdade de xénero e o empoderamento das mulleres e as nenas. Este Día é un recordatorio de que as mulleres e as nenas desempeñan un papel fundamental nas comunidades de ciencia e tecnoloxía e que a súa participación debe fortalecerse. A celebración deste día está dirixida pola UNESCO e ONU-Mujeres, en colaboración con institucións e socios da sociedade civil que promoven o acceso e a participación de mulleres e nenas na ciencia. 

 É moi importante realizar este traballo de visibilización desde a infancia, xa que soamente 1 de cada 8 personaxes dos libros de texto son mulleres e no caso de textos de ciencia e tecnoloxía só 1 de cada 20. 

   Dende aquí aportamos recursos para traballar na aula con noso alumnado. Por exemplo, a interesante proposta da profesora Aida Amor Cañoto López de intervención na aula empregando unha combinación entre a metodoloxía de aula investida e a gamificación para os alumnos e alumnas de cuarto da ESO que permite descubrir o papel da muller na física e a química.

    Premer no título do traballo: 

 "Deseñar unha proposta de intervención utilizando unha combinación entre a metodoloxía de aula investida e a gamificación para os alumnos e alumnas de cuarto da ESO que permita aos alumnos e alumnas descubrir o papel da muller na física e a química." 

11 de febreiro, Día Internacional da Muller e a Nena na Ciencia

     O 11 de Febreiro é o Día Internacional da Muller e a Nena na Ciencia. Este día  é implementado pola UNESCO e ONU-Mujeres, en colaboración con institucións e socios da sociedade civil que teñen como obxectivo promover ás mulleres e as nenas na ciencia. Este Día é unha oportunidade para promover o acceso e a participación plenos e equitativos na ciencia para mulleres e nenas.

    No IES Chan do Monte levaremos a cabo, como cada curso, unha serie de actvidades orientadas a visibilizar o papel e protagonismo das mulleres no mundo científico. 

Morgana en Esmelle

    

       Este mes cúmprense dez anos do pasamento da escritora e xornalista Begoña Caamaño.

    Nas súas novelas “Circe ou o pracer do azul” (2009) e “Morgana en Esmelle” (2012) revisitou, respectivamente, a mitoloxía clásica e a materia de Bretaña, achegando ás lectoras e lectores unha nova perspectiva lila das personaxes de Circe e Morgana.

    Nos anos 2012 e 2013 foi recoñecida, pola novela “Morgana en Esmelle“, con diferentes galardóns, como o Premio Ánxel Casal da AGE ao mellor libro de ficción, o Premio da AELG á mellor obra de narrativa, o Premio da Crítica de narrativa galega e o Premio Losada Diéguez de creación literaria.

    Nas páxinas finais da novela “Morgana en Esmelle” recolle un derradeiro agradecemento a Álvaro Cunqueiro, do que —sinala a autora— aprendeu “que os mitos están vivos e temos o dereito de facelos nosos”.

O martes, 10 de decembro de 2024, decorrerá a primeira reunión do Club de Lectura Labirinto de Mogor II do IES Chan do Monte, dirixido a persoas adultas da nosa comunidade educativa. A obra seleccionada para esta reunión será a novela “Morgana en Esmelle” da escritora Begoña Caamaño.

Boa lectura!

Vémonos o 10 de decembro!

Día das Mulleres Escritoras

    O 14 de outubro celébrase o Día das Escritoras. Neste día reivindicamos o legado cultural das escritoras e visibilizamos a imprescindible contribución literaria das mulleres, que a miúdo foi relegada a un segundo plano na historia. O alumnado de Proxecto Competencial de 2º da ESO elaborou un orixinal mural para conmemorar a data non seu taller semanal de Igualdade. 

 

CLARICIA E GUDA. ARTISTAS DA ILUSTRACIÓN

 

Tres séculos maís tarde de que Ende firmara a súa obra, unha monxa dun mosteiro alemán deixaría o seu retrato nun libro de salmos co obxetivo de inmortalizar coa súa presenza e perpetuarse na memoria como creadora e ilustradora do libro. 

    Ao longo da Idade Media foron moitas as mulleres que tras os muros dos conventos dedicaron a súa vida ao estudo e á iluminación de libros. Como moitos monxes, o seu nome perdeuse. Aínda que algún deles sobreviviu.

    Claricia ou Clarica foi unha novicia, posiblemente unha estudante que non era monxa, ou aínda non o era, que dedicou parte da súa vida a ilustrar libros nun mosteiro alemán. Nun deles, conservado no Museo de Arte Walters de Baltimore, en Estados Unidos, aparece retratada columpiándose colleita únaa gran letra Q e co seu nome escrito sobre os seus ombreiros.

O Salterio de Claricia foi producido para un grupo de monxas benedictinas e, probablemente, por elas mesmas, na abadía dos santos Ulrico e Afra de Augsburgo, Alemaña. Aínda que o calendario e o salterio en si mesmo remóntanse a finais do século XII ou comezos do XIII, engadíronse varios textos e oracións a mediados do século XIII. O máis rechamante do manuscrito son as súas iluminacións, que inclúen un ciclo de miniaturas preliminar, miniaturas a toda páxina e iniciais historiadas. Aínda que todas pertencen ao estilo románico, varían moito en calidade e técnica: parecen ser a obra de tres ou catro artistas diferentes.

O salterio toma o seu nome, evidentemente, da inicial  «Q», da que se balancea unha moza en vestimenta secular. A moza ten a palabra «Claricia» escrita en letras vermellas ao redor da súa cabeza. O seu gracioso retrato se presenta como si estívese balanceándose da inicial, co pelo solto e unha actitude desenfadada. Como se intentase demostrar que estaba disfrutando co seu traballo. Ao grabar aquí o seu nome quedaría inmortalizado o seu traballo para a posterioridade. 

                                        (S. Ferrer Valero. El Salterio de Claricia (CC-BY-SA)

A Ilustradora Guda 

Guda foi unha relixiosa do mosteiro de Weissfauen en Alemaña que pasou a historia pola súa faceta como copista e ilustradora de manuscritos, alá polo século XII. 

Ela, igual que Claricia, decidiu autoretratarse dentro da súa obra maís coñecida, o Homiliario de San Bartolomé -conservado na Deutsche Nationalbibliothek de Francfort-. Xunto á súa imaxen deixou unha frase escrita en latín e en tinta vermella, na que se especifica que "Guda, unha pecadora, escribiu e ilustrou este libro" , (Guda, peccatrix mulier, scripsit et pintix hunc librum). 

(Marta Hoyls, Inicial co retrato de Guda, Dominio Público)

ENDE

 

Fai máis de 1000 anos no scriptorium do mosteiro zamorano de Tábara, unha muller chamada Ende, posiblemente unha relixiosa, xunto con dous monxes, Senior e Emeterius, iluminaron un manuscrito que actualmente se conserva na catedral de Girona e que se coñece co nome de Beato de Girona .

A sinatura de Ende figura no final do manuscrito xunto co dos seus compañeiros iluminadores. A artista firmou a súa obra como Ende, pintora e serva de Deus, a palabra latina de pintor aparece en forma feminina, incluíndo o nome do seu axudante despois do seu; isto permitiu distinguir o traballo de ambos e así poder atribuir a maioría do libro a Ende.

Ela está considerada, hoxe en día, como a primeira muller artista de Europa e de España. 

O Beato de Girona é un dos máis expléndidos exemplares de libros mozárabes con magníficas ilustracións. Este manuscrito foi elaborado no ano 975; consta de 568 páxinas a dúas columnas de 38 líneas. ten 124 miniaturas enriquecidas con ouro e prata. Pola súa calidade artística é moi superior  outros códices europeos desa época, e pola variedade de novas imáxenes que inclue, o converte no de maior número de páxinas iluminadas de todos os beatos que coñecemos e un dos máis interesantes. O beato de Girona é, sen dúbida, a culminación artística do scriptorium tabarense.  

Recursos:

Para coñecer un pouco máis podedes leer os seguintes traballos:

En: La primera artista española

Ende, a primeira muller pintora

Camille Claudel. La Edad Madura

 

 

Camille Claudel, siempre a la sombra de su mentor y amante Auguste Rodin. Sin embargo, su talento fue equivalente, e incluso hay quien afirma que la escultora ayudó a dar forma a algunas de las grandes obras del maestro (por no decir que éste las robó directamente).  Lo que es seguro es que si Claudel hubiera nacido hombre, su reconocimiento hubiera sido otro.

Camille Claudel nació escultora. Desde muy pequeña disfrutaba moldeando el barro y ya se veía su capacidad para reflejar en ese material los rostros de sus seres queridos. Un juego que duró al hacerse mayor y que no gustó en absoluto a su familia, que la veían como una futura esposa, madre y «artista del hogar».

Con 17 años fue admitida en una Academia de Arte parisina y de pronto, Auguste Rodin se percató del talento artístico de la joven, entrando en su vida como un terremoto. De alumna del ya legendario escultor pasaría a convertirse en su musa, y de ahí a amante.

El talento de Claudel era evidente, pero la envidia y el machismo de la época hicieron que fuera objeto de comentarios desafortunados que ponían en duda su capacidad artística. La sombra de Rodin era demasiado larga y la artista empezó a tener una relación de amor/odio. Amaba al maestro con toda su alma, pero también lo odiaba por recibir él todo el reconocimiento público, constantes encargos y alabanzas. Ella era su simple alumna y amante.

Claudel finalmente abandonó a Rodin (que no pensaba dejar a su esposa) y acabaría enloqueciendo… O eso dicen. Recientes biografías hablan de manipulaciones y maltratos por parte de su entorno, e incluso fue obligada a entrar en un sórdido psiquiátrico con el diagnóstico oficial de «manía persecutoria y delirios de grandeza».

En total, 30 años de injusta reclusión en un sórdido lugar en el que se le negaron las visitas y en el que murió sin realizar una sola obra.

Gracias a ella, se demostró que es posible esculpir la emoción.

(CC) Miguel Calvo Santos, 27-09-2016 

 

 

 Comentario ABAU. La Edad Madura de Camille Claudel  

 

Maruja Mallo. La Verbena

 

    Maruja Mallo (en realidade Ana María Gómez González) foi unha das principais artistas da Xeración da 27 española e unha importantísima creadora que viaxou por todo o mundo e relacionouse de ti a ti cos grandes do seu tempo. 

     Nada en Viveiro (Lugo) trasladouse a Madrid e comezou a estudar na Real Academia de Belas Artes de San Fernando, onde estableceu unha gran amizade con Salvador Dalí, pero acabará abandonando a academia pola súa encorsetado sistema. Maruja Mallo era ante todo libre. 

 Xa respectada como un membro máis da Xeración do 27, viviu noites de esmorga e poesía surrealista con Dalí, Lorca ou Alberti (co que viviu un romance). Buñuel pola contra, non a soportaba, quizais pola defensa de Maruja do amor libre e a igualdade entre xéneros. Ortega cedeulle as instalacións da súa Revista de Occidente para a primeira exposición en Madrid de Mallo. Tamén formou parte das «sen chapeu», as mozas intelectuais que escandalizaron á mojigata sociedade por atreverse a saír á rúa sen esa peza. (Oh, Divos meu! Que escándalo…!). 

 Libre ata as cachas, durmiu sempre con quen quixo e como quixo. De igual a igual e sen dependencias nin dramas. Aínda que parecía ter predilección polos poetas: Pablo Neruda e Miguel Hernández foron algunhas das súas conquistas. Outros como *Éluard, Warhol ou Breton, admirárona profundamente. Viviu en París e Nova York tras estalar a guerra civil no seu país. Como artista cultivou un surrealismo moi especial. O seu estilo pasou por dúas etapas diferenciadas, unha colorista nos anos 20 con temáticas máxicas, cosmopolitas e optimistas; e outra sombría e apagada nos 30, máis caótica e desequilibrada. Tamén experimentou nesta etapa tecnicamente incorporando ao lenzo materiais orgánicos (cinza, cal…). Despois Mallo vai recuperando o equilibrio e a harmonía, demostrando unha gran pericia na pintura figurativa e recollendo obxectos e buguinas do mar. Volve ao seu país nos anos 60 tras un cuarto de século de exilio. ((CC) Emilia Bolaño, 05-03-2017)

 

 

 

 

 Comentario ABAU: "La Verbena" (Maruja Mallo):

 

 

María Abramovic. Art must be beautiful

     Marina Abramović (Belgrado, Yugoslavia; 30 de noviembre de 1946), es una artista serbia dedicada al arte del performance​ que inició su carrera a comienzos de los años 1970. Activa durante más de cuatro décadas, se ha descrito a sí misma como la «Madrina del arte de la performance«.​ El trabajo de Abramović explora la relación entre el artista y la audiencia, los límites del cuerpo y las posibilidades de la mente.

 

  Arte must be beautiful, Comentario ABAU

 Fuentes:

Marina Abramović. (2024, 11 de abril). Wikipedia, https://es.wikipedia.org/w/index.php?title=Marina_Abramovi%C4%87&oldid=159360071.  

Marina Abramovi´c. Wikiart https://www.wikiart.org/es/marina-abramovic

Marina Abramović. Premio Princesa de Asturias de las Artes 2021 

 

Marina Abramovic, The artist ist present (Documental).

 

 

 

Cindy Sherman. Untitle film still

 

        La emblemática serie Untitled Film Stills marcó la consagración de Cindy Sherman dentro de la escena artística internacional. Las fotos en blanco y negro que la componen muestran a diversas figuras femeninas en lo que parecen ser capturas fijas tomadas en diferentes escenas cinematográficas. Dice el crítico David Campany: “¿Sherman posa o actúa, o actúa como si estuviera posando, o posa como si estuviera actuando? ¿Posa para la cámara o es poseída por ella? ¿O es algo incluso más complicado? Sea lo que sea, podemos decir que Sherman se apropió del ‘look’ del cine narrativo clásico en tres sentidos: su estilo visual, la posición de la cámara y la mirada dirigida de la protagonista, a menudo a un punto ubicado fuera de campo”.

Untitle film still. Comentario ABAU

 

Fuentes de consulta:

David Campany: Photography and Cinema
http://davidcampany.com/photography-and-cinema/

Cindy Sherman: The Complete Untitled Film Stills
https://www.moma.org/calendar/exhibitions/253

Laura Mulvey: A Phantasmagoria of the Female Body
https://newleftreview.org/I/188/laura-mulvey-a-phantasmagoria-of-the-female-body-the-work-of-cindy-sherman

Rosalind Krauss: Bachelors
https://mitpress.mit.edu/books/bachelors

 

Mulleres e Ciencia. María Blasco Marhuenda

 

 

    María Blasco Marhuenda  licenciouse en 1989 en Ciencias Biolóxicas pola Universidade Autónoma de Madrid. En 1993 doutorouse en Bioquímica e Bioloxía Molecular no Centro de Bioloxía Molecular «Severo Ochoa» (CSIC-UAM) baixo a supervisión de Margarita Salgas, unha das pioneiras da investigación en bioloxía molecular de España. 

 

 

Autor: Entre Científicas

    O mesmo ano que finalizou o seu doutoramento incorporouse como investigadora no laboratorio de Carol W. Greider (Nobel de Medicina en 2009) no Cold Spring Harbor Laboratory, de Nova York. Regresou a España en 1997 para establecerse como responsable de grupo no Centro Nacional de Biotecnoloxía (CSIC) e constituíu o seu propio grupo de investigación no Departamento de Inmunología e Oncoloxía do Centro Nacional de Biotecnoloxía (CNB). 

   En 2003 encabezou, no Centro Nacional de Investigacións Oncolóxicas (CNIO), o grupo de Telómeros e Telomerasa e dirixiu o programa de Oncoloxía Molecular, desde 2005 compatibilizou esas funcións coa vicedirección de Investigación Básica deste organismo, ata xuño de 2011, cando foi nomeada Directora do CNIO. 

     Publicou máis de 200 artigos nas revistas científicas máis prestixiosas do mundo (Nature, Science ou Cell), é actualmente referente mundial no estudo dos telómeros (os extremos dos cromosomas) e a encima que os controla, a telomerasa, e a súa relación co cancro e o envellecemento e conseguiu, grazas á ampla divulgación dos seus traballos, popularizar estes termos (Carolina Martínez Pulido. María Blasco: ejemplaridad en la vanguardia de la ciencia)

 

   Para saber máis sobre ela consultar os seguintes enlaces: 

• Barbería, José L. «María Blasco». El País Semanal, 13 octubre 2016
• Camacho, Elena. «El equipo de María Blasco logra destruir células cancerígenas». 
• Video: «Con ciencia: María Blasco, las claves de la inmortalidad celular». Emitido en La2 de RTVE
  

 RECURSOS DIDÁCTICOS.

María Blasco Marhuenda. Proposta de Traballo (Taller de Igualdade)